Risk Analizi

İşyerinizdeki tehlikeleri tanımlayan, riskleri analiz ederek derecelendiren ve kontrol tedbirlerini sorumlu ve tarihleriyle planlayan risk değerlendirmesini ekibinizle birlikte hazırlıyor, mevzuata uygun şekilde güncel tutuyoruz.

Genel bakış

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işvereni iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlü tutar. Risk değerlendirmesi; işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması için yapılan çalışmaların bütünüdür.

Günlük dilde risk analizi olarak da anılan bu çalışma, tasarım veya kuruluş aşamasından başlayarak tüm işyerleri için yapılır. Tehlike zarar verme potansiyelini, risk ise bu tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonucun meydana gelme ihtimalini ifade eder. Risk değerlendirmesinin yapılmış olması, işverenin iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Risk değerlendirmesi ekibi

Risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından gerçekleştirilir. Ekipte şu kişiler yer alır:

İşveren veya işveren vekili
İş güvenliği uzmanı
İşyeri hekimi
Çalışan temsilcisi
Destek elemanları
Birimleri temsil eden çalışanlar

İşveren gerektiğinde bu ekibe destek olmak üzere işyeri dışındaki kişi ve kuruluşlardan hizmet alabilir; çalışmanın koordinasyonunu kendisi veya ekipten görevlendirdiği bir kişi yürütebilir. Çalışanların görüşleri sürecin ihtiyaç duyulan her aşamasında alınır. AYA OSGB olarak ekibinizde uzman kadromuzla yer alıyor, çalışmayı sizinle birlikte yürütüyoruz.

Tehlikelerin tanımlanması ve risk analizi

Yönetmelik; tehlikeleri tanımlama, riskleri belirleme ve analiz etme, kontrol tedbirlerini kararlaştırma, dokümantasyon ve güncelleme aşamalarını öngörür. Tehlikeler tanımlanırken işyerine ilişkin şu bilgiler toplanır:

İşyeri bina ve eklentileri ile yürütülen faaliyetler
Üretim süreçleri, iş ekipmanları ve kullanılan maddeler
Malzeme güvenlik bilgi formları
İş kazası, meslek hastalığı ve ramak kala olay kayıtları
Ortam ve kişisel maruziyet ölçüm sonuçları
Sağlık gözetimi kayıtları ve özel politika gerektiren gruplar
Çalışanların tecrübe ve düşünceleri
Acil durum planları ve önceki risk değerlendirmeleri

Belirlenen her tehlike için riskin hangi sıklıkta oluşabileceği ile kimlerin, nelerin, ne şekilde ve hangi şiddette zarar görebileceği mevcut kontrol tedbirleri de dikkate alınarak değerlendirilir. Riskler işletmenin özelliklerine ve ulusal veya uluslararası standartlara göre seçilen bir ya da birkaç yöntemle analiz edilir ve en yüksek risk seviyesinden başlanarak sıralanır. Sık kullanılan yöntemler şunlardır:

Kontrol listesi
Matris yöntemi
Fine-Kinney
What-if analizi
İş güvenliği analizi
HAZOP
FMEA
Hata ağacı analizi

Kontrol tedbirleri ve dokümantasyon

Risklerin kontrolünde önce planlama yapılır; ardından sırasıyla tehlikenin ortadan kaldırılması, tehlikelinin tehlikeli olmayanla veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi ve riskle kaynağında mücadele edilmesi yoluyla tedbirler kararlaştırılır. Toplu korunma önlemlerine kişisel korunma önlemlerine göre öncelik verilir. Uygulama planında her tedbirin sorumlusu ile başlama ve bitiş tarihleri belirlenir; tedbirler hayata geçirildikten sonra risk seviyesi yeniden tespit edilir.

Doküman; işyerinin unvanı ve adresi, değerlendirmeyi gerçekleştirenlerin isim ve unvanları, gerçekleştirildiği tarih ile geçerlilik tarihi, belirlenen tehlike ve riskler, kullanılan yöntemler, analiz sonuçları ve düzeltici ile önleyici tedbirleri asgari olarak içerir. Sayfaları numaralandırılır, gerçekleştirenlerce her sayfası paraflanıp son sayfası imzalanır ve işyerinde saklanır.

Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenir?

Risk değerlendirmesi, tehlike sınıfına göre belirlenen süreler dolmadan yenilenir:

Tehlike sınıfı	En geç yenileme süresi
Çok tehlikeli	2 yılda bir
Tehlikeli	4 yılda bir
Az tehlikeli	6 yılda bir

Bu sürelerden bağımsız olarak aşağıdaki durumlarda, işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkilemesine göre değerlendirme tamamen ya da kısmen yenilenir:

İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
Teknoloji, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklik
Üretim yönteminde değişiklik
İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay
Çalışma ortamı sınır değerlerine ilişkin mevzuat değişikliği
Ortam ölçümü ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerek görülmesi
İşyeri dışından kaynaklanan yeni bir tehlikenin ortaya çıkması

Mevzuat dayanağı: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Madde 4 ve 10) ve İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği.

Süreç adım adım nasıl işler?

Ön bilgi ve belge toplama

Faaliyetlerinizi, kaza ve ramak kala kayıtlarınızı, mevcut ölçüm raporlarınızı inceleriz.

Ekibin oluşturulması

İşveren, çalışan temsilcisi ve destek elemanlarıyla ekibin kurulmasına destek oluruz.

Saha incelemesi

Bölümleri, süreçleri ve ekipmanları yerinde inceler, çalışanların görüşlerini alırız.

Analiz ve raporlama

Riskleri uygun yöntemle derecelendirir, tedbir planıyla birlikte dokümante ederiz.

Takip ve yenileme

Tedbirlerin uygulanmasını izler, değişikliklerde ve süre dolmadan değerlendirmeyi güncelleriz.

Risk Analizi hakkında merak edilenler

01 Risk analizi ile risk değerlendirmesi aynı şey mi?

Risk analizi, belirlenen risklerin sıklık ve şiddet yönünden incelenip derecelendirildiği aşamadır. Risk değerlendirmesi ise tehlikelerin tanımlanmasından tedbirlerin kararlaştırılmasına, dokümantasyon ve yenilemeye kadar tüm süreci kapsar.

02 Risk değerlendirmesini kim yapar?

İşverenin oluşturduğu ekip yapar. Ekipte işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve birimleri temsil eden çalışanlar yer alır; gerektiğinde işyeri dışından hizmet alınabilir.

03 Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?

En geç çok tehlikeli sınıfta iki, tehlikeli sınıfta dört, az tehlikeli sınıfta altı yılda bir yenilenir. Taşınma, teknoloji veya üretim yöntemi değişikliği, iş kazası ya da ramak kala olay gibi durumlarda süre beklenmeden güncellenir.

04 Hangi analiz yöntemi kullanılmalı?

Mevzuat tek bir yöntemi zorunlu tutmaz. İşletmenin faaliyeti, tehlike ve risklerin niteliği ve işyerinin kısıtları dikkate alınarak ulusal veya uluslararası standartlara dayanan bir ya da birkaç yöntem birlikte kullanılabilir.

05 Alt işverenler ayrı risk değerlendirmesi yapar mı?

Evet. Her alt işveren yürüttüğü işlerle ilgili risk değerlendirmesini yapar veya yaptırır ve bir nüshasını asıl işverene verir. Asıl işveren bu çalışmaları kendi değerlendirmesiyle bütünleştirir, uygulanmasını izler ve denetler.