Genel bakış
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanların işe girişte ve işin devamı süresince tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesini zorunlu tutar. Çalışanları tek tek sağlık kuruluşuna göndermek ise ulaşım ve bekleme süreleri nedeniyle önemli bir iş gücü kaybı yaratır.
Mobil sağlık taraması, bu muayene ve tetkiklerin donanımlı bir sağlık aracıyla işyerinde yapılmasıdır. Araç işyerinize gelir, çalışanlarınız planlanan sırayla muayeneye alınır ve üretim ya da hizmet akışı durmadan tarama tamamlanır. Sonuçlar işyeri hekimi tarafından değerlendirilir.
Çalışan sayısı yüksek, vardiyalı çalışan veya sağlık kuruluşlarına uzak işyerlerinde bu yöntemin sağladığı zaman kazancı daha belirgindir. Organize sanayi bölgelerindeki tesisler, şantiyeler, lojistik depolar ve çok şubeli işletmeler mobil taramadan verimli şekilde yararlanabilir.
Mobil taramanın işyerinize katkısı
- Çalışanlar işyerinden ayrılmadan muayene olur
- Ulaşım ve bekleme kaynaklı iş gücü kaybı azalır
- Tarama günü ve saatleri vardiya ve üretim planınıza göre belirlenir
- Çok sayıda çalışana tek organizasyonla ulaşılır
- Periyodik muayene takvimi tek elden yönetilir
- Sonuçlar çalışan bazında kayıt altına alınır
Mobil taramada yapılabilen tetkikler
Hangi tetkiklerin yapılacağına işyeri hekimi; işyerinizin tehlike sınıfına, risk değerlendirmesine ve çalışanların maruz kaldığı etkenlere göre karar verir. Araçta akciğer grafisi ve odyometri için gerekli donanım bulunur; laboratuvar tetkikleri için örnekler tarama sırasında alınır. Sık istenen tetkikler şunlardır:
- Akciğer grafisi
- Solunum fonksiyon testi
- Odyometri
- EKG
- Göz muayenesi
- Hemogram
- Açlık kan şekeri
- Tam idrar tahlili
- Kan grubu
- İdrarda kurşun ve fenol
- Portör muayenesi
Muayenede şüpheli bir bulgu saptanırsa işyeri hekimi ileri tetkik veya uzman değerlendirmesi önerir. Meslek hastalığı ön tanısı konulan çalışanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu’nca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk edilir.
Tarama gününe hazırlık
Taramanın aksamadan tamamlanması için işyeri tarafında birkaç hazırlık yeterlidir:
- Çalışan listesini bölüm ve vardiya bilgileriyle önceden paylaşın
- Aracın güvenle park edebileceği, çalışanların kolayca ulaşabileceği bir alan belirleyin
- Çalışanlarınızı taramanın amacı ve açlık gerektiren tetkikler hakkında önceden bilgilendirin
- Güncel risk değerlendirmenizi ve varsa önceki muayene kayıtlarını hekimle paylaşın
- Muayene saatlerini üretim veya hizmet planınıza göre bölümlere dağıtın
Sonuçlar ve kayıtlar
Muayeneden önce çalışanlar yapılacak muayene ve tetkikler hakkında bilgilendirilir ve rızaları alınır. Muayene bulguları ile tetkik sonuçları, yönetmelik ekindeki örneğe uygun İşe Giriş/Periyodik Muayene Formu ile kayda geçirilir ve işyerinde saklanır; formda çalışanın yapacağı işe uygun olup olmadığına ilişkin hekim kanaati yer alır. Çalışanların sağlık bilgileri Kanun gereği gizli tutulur.
Tarama sonuçları tek tek çalışanların ötesinde işyeriniz hakkında da bilgi verir. İşyeri hekimi, sağlık gözetimi sonuçlarına göre iş güvenliği uzmanıyla birlikte çalışma ortamında gerekli ölçümlerin yapılmasını önerebilir; bir sonraki muayene tarihleri de bu sonuçlar dikkate alınarak planlanır.
Mevzuat dayanağı: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesi (sağlık gözetimi) ve İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik. Muayenenin mobil araçta yapılması, bu düzenlemelerdeki periyodik muayene sürelerini ve kayıt yükümlülüklerini değiştirmez.