Genel bakış
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve eğitimli yeterli sayıda kişiyi görevlendirmesini öngörür. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, ilk yardım ekibini işyerinde oluşturulması gereken acil durum ekipleri arasında sayar; ekipte görev alacak destek elemanlarının İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre görevlendirilmesini ve eğitilmesini ister.
Tehlike sınıfı ne olursa olsun her işyerinde belgeli ilk yardımcı bulunmalıdır. İlk yardımcı sayılmak için Sağlık Bakanlığınca belirlenen standartlarda eğitim alıp sınavda başarılı olmak ve geçerli bir ilk yardımcı belgesine sahip olmak gerekir. Temel İSG eğitimindeki ilk yardım konusu bu belgenin yerine geçmez.
Kaç ilk yardımcı gerekir?
İlkyardım Yönetmeliği’nin 19. maddesi, işyerinde bulundurulması zorunlu ilk yardımcı sayısını tehlike sınıfına göre belirler:
| Tehlike sınıfı | Asgari ilk yardımcı sayısı |
|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışan için 1 ilk yardımcı |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 ilk yardımcı |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 ilk yardımcı |
Destek elemanları ve varsa yedekleri belirlenirken vardiya düzeni dikkate alınır; ekiplerin her zaman hazır bulunması gerekir. Görevli çalışanların adı, unvanı ve iletişim bilgileri işyerinde görünür bir yere asılır; bir çalışan ayrıldığında veya yeri değiştiğinde yerine yeniden görevlendirme yapılır.
Eğitim içeriği ve sınav
Belge veren ilk yardım eğitimi, il sağlık müdürlüklerince yetkilendirilmiş ilkyardım eğitim merkezlerinde ya da sağlık müdürlüklerinin düzenlediği programlarda, yetki belgeli eğitmenler tarafından ve Bakanlıkça onaylanmış müfredatla verilir. Eğitim 16 saattir; katılımcıların en az ilkokul ya da ilköğretim mezunu olması ve eğitimin tamamına devam etmesi zorunludur. Bir grupta en fazla 21 katılımcı bulunur ve her 7 katılımcıya bir eğitmen düşer. Eğitimde işlenen başlıca konular:
- Temel yaşam desteği
- OED kullanımı
- Hava yolu tıkanıklığı
- Bilinç bozuklukları
- Kanamalar ve şok
- Yaralanmalar
- Kırık, çıkık, burkulma
- Yanık, donma, sıcak çarpması
- Zehirlenmeler
- Boğulmalar
- Yabancı cisim kaçması
- Acil taşıma teknikleri
Eğitimin bitiminden itibaren 30 gün içinde, il sağlık müdürlüğünün görevlendirdiği gözetmenler nezaretinde teorik ve uygulamalı sınav yapılır. Başarılı sayılmak için her iki sınavdan da 100 üzerinden en az 85 puan almak gerekir; teorik sınavda başarısız olan katılımcı uygulamalı sınava alınmaz. Uygulamalı sınavda temel yaşam desteği, hava yolu tıkanıklığı ve araç içinden yaralı çıkarma konuları mutlaka yer alır.
Belge geçerliliği ve güncelleme
İlk yardımcı belgesi üç yıl geçerlidir. Geçerlilik süresinin bitiminden önceki üç ay içinde güncelleme eğitimi alınması zorunludur; bu süre içinde güncelleme eğitimine katılmayanların belgesi geçersiz sayılır. Güncelleme eğitimi ilk eğitimin yarısı kadar, yani 8 saat sürer ve belge önceki geçerlilik tarihinden itibaren üç yıl uzatılır.
Geçersiz hâle gelen belgeler ilk yardımcı sayınızda dikkate alınamayacağından, ekipteki her çalışanın belge bitiş tarihinin izlenmesi ve güncelleme eğitiminin zamanında planlanması önemlidir.
Hizmet kapsamı
İlk yardım eğitimi sürecini işyerinizin acil durum organizasyonuyla birlikte ele alıyoruz:
- Tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre gereken ilk yardımcı sayısının hesaplanması
- Mevcut ilk yardımcı belgelerinin geçerlilik tarihlerinin kontrolü
- Vardiya düzeni ve yedekler gözetilerek katılımcıların belirlenmesi
- Yetkili ilkyardım eğitim merkeziyle eğitim takviminin planlanması
- İlk yardım ekibinin acil durum planına ve ekip listesine işlenmesi
- Güncelleme eğitimlerinin belge bitiminden önceki üç ay içinde planlanması
Mevzuat dayanağı: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Madde 11), İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (Madde 11 ve 15) ve Sağlık Bakanlığı İlkyardım Yönetmeliği (Madde 19–23; son değişiklik 27 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete).