Genel bakış
2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayanan yönetmelikler, faaliyetleri sırasında çevreyi kirletme ihtimali bulunan işletmelere izin, kayıt, beyan ve izleme yükümlülükleri getirir. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği, çevresel etkisi olan işletmeleri Ek-1 (çevreye kirletici etkisi yüksek) ve Ek-2 (çevreye kirletici etkisi olan) listelerinde sınıflandırır.
Bu listelerdeki işletmeler izin süreçlerini tamamlamak ve çevre yönetimi hizmeti almakla yükümlüdür. Listelerde yer almayan işletmeler için de atık yönetimi, ambalaj ve sıfır atık gibi konularda yükümlülükler doğabilir. Çevre danışmanlığı bu yükümlülüklerin eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesini sağlar; aykırılıklar idari para cezalarına ve faaliyetin durdurulmasına yol açabilir.
Çevre izni ve lisans süreci
Çevre izni; hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı konularından en az birini kapsar. Atık işleme gibi faaliyetler için ayrıca çevre lisansı gerekir. Başvurular elektronik ortamda yapılır; Ek-1 listesindeki işletmelerin belgelerini Bakanlık, Ek-2 listesindekilerin belgelerini il müdürlükleri düzenler.
| Belge | Süre kuralı |
|---|---|
| Geçici faaliyet belgesi | Belge tarihinden itibaren 1 yıl içinde çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi alınmalıdır |
| Çevre izni / çevre izin ve lisans belgesi | 5 yıl geçerlidir |
| Belge yenileme | Geçerlilik süresi dolmadan en az 180 gün önce başvuru yapılır |
Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki projelerde “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı alınmadan yatırıma başlanamaz ve proje için izin verilemez. ÇED başvuru dosyası, ÇED raporu ve proje tanıtım dosyası, Bakanlıktan yeterlik belgesi almış kurum ve kuruluşlarca hazırlanır.
Kimler çevre yönetimi hizmeti almalı?
Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, Ek-1 ve Ek-2 listelerindeki işletmelerin bu yükümlülüğü hangi yollarla karşılayabileceğini belirler:
| Seçenek | Ek-1 işletmeleri | Ek-2 işletmeleri |
|---|---|---|
| Çevre danışmanlık firmasından hizmet almak | ✓ | ✓ |
| Yeterlik belgeli çevre yönetim birimi kurmak | ✓ | ✓ |
| Yeterlik belgeli personeli sürekli istihdam etmek | — | ✓ |
Hizmet yazılı sözleşmeyle alınır. Çevre danışmanlık firmaları, Bakanlıkça yetkilendirilmiş tüzel kişilerdir. Firma personeli Ek-1 işletmelerinde ayda en az iki gün, Ek-2 işletmelerinde ayda en az bir gün hizmet verir; aylık faaliyet raporu da Ek-1 için ayda en az iki, Ek-2 için en az bir adet hazırlanır. Personelin ayrılması veya sözleşmenin sona ermesi hâlinde işletme 30 gün içinde yeni hizmeti sağlamalıdır.
Danışmanlık kapsamı
Çevre danışmanlığı kapsamında işletmenizin durumuna göre şu çalışmalar yürütülür:
- ÇED ve proje tanıtım dosyası süreçlerinin planlanması ve takibi
- Uygunluk yazısı, geçici faaliyet belgesi ve çevre izni başvuruları
- Emisyon, atıksu ve gürültü izinlerinin alınması ve yenilenmesi
- Aylık faaliyet raporları ve iç tetkiklerle uyumun izlenmesi
- Uygunsuzluklar için düzeltici önerilerin hazırlanması ve takibi
- Atık, ambalaj ve diğer yasal beyanların süresinde yapılması
- Çalışanlara yönelik çevre eğitimleri
- Resmî denetimlerde işletmede hazır bulunma ve yazışmaların yürütülmesi
Atık yönetimi yükümlülükleri
Atık Yönetimi Yönetmeliği, atık üreten işletmelerden atık oluşumunu azaltmalarını, atıklarını kaynağında ayrı toplamalarını ve uygun şekilde geçici depolamalarını ister. Atıklar yetkili taşıyıcılar aracılığıyla çevre lisanslı tesislere gönderilir; atığın türü, miktarı ve gönderildiği tesis kayıt altına alınır ve yıllık atık beyanları Bakanlığın çevrimiçi sistemleri üzerinden yapılır.
Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamındaki işletmelerde sıfır atık yönetim sisteminin kurulması ile ambalaj atıkları ve diğer özel atıklara ilişkin yükümlülüklerin izlenmesi de danışmanlığın parçasıdır.
Mevzuat dayanağı: 2872 sayılı Çevre Kanunu, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği, Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği, Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliği.