Çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarında çalışanların sesini işverene taşıyan kişidir. Kanunda tanımı, sayısı ve hakları açıkça düzenlenmiş olan bu görev, işyerindeki güvenlik kültürünün sahaya yayılmasında önemli bir rol oynar.
Çalışan temsilcisi kimdir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 3. maddesi çalışan temsilcisini; iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil etmeye yetkili çalışan olarak tanımlar.
Temsilci, işverenin yerine karar veren bir yönetici değildir; çalışanlardan gelen risk bildirimlerini ve önerileri işverene ileten, alınan önlemlerin uygulanmasını izleyen bir köprüdür.
Kaç çalışan temsilcisi belirlenmeli?
Temsilci sayısı, Kanun’un 20. maddesine göre işyerindeki çalışan sayısına bağlıdır:
| Çalışan sayısı | En az temsilci sayısı |
|---|---|
| 2–50 | 1 |
| 51–100 | 2 |
| 101–500 | 3 |
| 501–1.000 | 4 |
| 1.001–2.000 | 5 |
| 2.001 ve üzeri | 6 |
Çalışan temsilcisi nasıl belirlenir?
- İşveren, temsilcileri çalışanlar arasında yapılacak seçimle belirler.
- Temsilcilerin işyerinin farklı bölümlerindeki riskler ve çalışan sayıları dikkate alınarak dengeli dağılması gözetilir.
- Seçimle belirlenemediği durumlarda temsilci atama ile belirlenir.
- Birden fazla temsilci varsa baş temsilci, temsilciler arasından seçimle belirlenir.
- İşyerinde yetkili sendika varsa işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.
Görevleri ve hakları
Çalışan temsilcisi, tehlikenin kaynağının yok edilmesi ya da riskin azaltılması için işverene öneride bulunma ve gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir. Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılır; elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulan iş sağlığı ve güvenliği kurulunda çalışanları temsil eder.
Kanun, temsilcinin bu görevleri nedeniyle haklarının kısıtlanamayacağını ve görevini yapabilmesi için gerekli imkânların işveren tarafından sağlanacağını hükme bağlar. Temsilcilere görevlerine uygun özel eğitim verilmesi de işverenin yükümlülükleri arasındadır.
Neden önemlidir?
Sahada çalışanlar, riskleri çoğu zaman yönetimden önce fark eder. Etkin bir çalışan temsilcisi bu gözlemlerin kayda geçmesini, önlemlerin çalışanlar tarafından benimsenmesini ve işveren ile çalışanlar arasındaki güvenin artmasını sağlar. Böylece iş kazası ve meslek hastalığı riskleri azalırken yasal yükümlülükler de eksiksiz yerine getirilir.
İş güvenliği uzmanlarımız, temsilci seçiminin planlanmasından temsilci eğitimlerine ve kurul çalışmalarına kadar süreci işyerinizle birlikte yürütür.