Koruyucu sağlık hizmetleri, hastalık ortaya çıkmadan önce devreye giren ve bireylerin hayatlarını sağlıklı biçimde sürdürmelerine yardımcı olan çalışmaların tümüdür. Amaç yalnızca hastalığı tedavi etmek değil; toplumun ve çalışanların sağlık düzeyini yükseltmek ve bu düzeyin sürekliliğini sağlamaktır.
Koruyucu sağlık hizmeti ne demek?
Sağlık hizmetleri genel olarak koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici olmak üzere üç grupta ele alınır. Koruyucu hizmetler bu zincirin ilk halkasıdır: hastalığa yol açabilecek etkenleri ortadan kaldırmayı, hastalıkları erken evrede yakalamayı ve ortaya çıkmış bir sağlık sorununun ağırlaşmasını önlemeyi hedefler.
| Koruma düzeyi | Amaç | Örnek |
|---|---|---|
| Birincil koruma | Hastalığın hiç oluşmaması | Bağışıklama, temiz su, sağlıklı çalışma ortamı |
| İkincil koruma | Hastalığın erken tanınması | Tarama testleri, periyodik sağlık muayeneleri |
| Üçüncül koruma | Kalıcı hasarın önlenmesi | Rehabilitasyon, işe uygun yeniden yerleştirme |
Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri
Bu hizmetler doğrudan bireye uygulanır ve kişinin sağlığını korumaya odaklanır:
- Bağışıklama (aşılama) programları
- Hastalıkların erken tanısı ve tarama testleri
- Beslenme koşullarının iyileştirilmesi
- Anne ve çocuk sağlığı hizmetleri
- Aile planlaması danışmanlığı
- Sağlıklı yaşam ve hijyen eğitimleri
Çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri
Çevreye yönelik hizmetler, insanların yaşadığı ve çalıştığı ortamdaki sağlık tehditlerini kaynağında kontrol eder. Bu hizmetler toplumun geneline yarar sağladığı için çoğunlukla kamu eliyle yürütülür; işyerlerinde ise işverenin yükümlülüğündedir.
- Güvenli içme ve kullanma suyu
- Atık ve kanalizasyon kontrolü
- Hava kirliliğinin izlenmesi
- Gürültü kontrolü
- Konut ve işyeri hijyeni
- İş sağlığı ve güvenliği önlemleri
İşyerinde koruyucu sağlık hizmetleri
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanların sağlık gözetimini yaptırma yükümlülüğü getirir. İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri, ortam ölçümleri ve çalışanlara verilen sağlık eğitimleri, koruyucu sağlık hizmetlerinin işyerindeki en somut uygulamalarıdır.
Hangi tetkiklerin yapılacağı işin niteliğine ve risk değerlendirmesine göre işyeri hekimi tarafından belirlenir. Sık başvurulan tetkiklerden bazıları şunlardır:
- Hemogram
- Açlık kan şekeri
- Akciğer grafisi
- Solunum fonksiyon testi
- Odyometri
- EKG
- Göz taraması
- Portör muayenesi
Neden önemlidir?
Erken tanı konan bir sağlık sorunu hem çalışan için daha kolay yönetilir hem de iş gücü kaybını azaltır. Düzenli sağlık gözetimi meslek hastalıklarının önüne geçer, işe devamsızlığı ve tedavi maliyetlerini düşürür, işyerinin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlar.
AYA OSGB olarak işe giriş ve periyodik muayeneleri merkezlerimizde ya da mobil sağlık aracımızla işyerinizde yapıyor, sonuçları işyeri hekiminizin sağlık gözetimi planına dahil ediyoruz.